عصبیت رسانه‌ای در تمدن نوین اسلامی و آینده بدیل رسانه ها؛ گذار از رسانة دولت‌محور به رسانة تمدنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه خوارزمی

چکیده

مطالعات تاریخ رسانه نشان داده است که رسانه‌ها صرف‌نظر از نوع و شکل آنها و مدرن یا سنتی بودن، این قابلیت را دارند که در هرگونه حرکت و تحول اجتماعی، از جمله پیشران‌ها باشند. این مقاله به بررسی الزامات ساختاری و محتوایی رسانه، هم در زمینه‌سازی و هم در چشم‌انداز تمدن نوین اسلامی می‌پردازد. مقاله می‌کوشد به این پرسش اصلی پاسخ دهد که اگر قرار است رسانه‌ها در زمینه‌سازی تحقق تمدن نوین اسلامی پیشران و یاریگر باشند، از نظر ساختاری و محتوایی از کدام ویژگی‌ها باید برخوردار باشند؟ ازآنجاکه نوع و عملکرد رسانه در مقیاس محلی با نوع و عملکرد آن در مقیاس ملی و در اینجا تمدنی متفاوت است، انتظار می‌رود نوع و عملکرد رسانه در مقیاس تمدن نوین اسلامی نیز در تراز چنین تمدنی عمل کند. طرح مفهوم «رسانه‌های تمدنی» ازیک‌سو، و تبیین ویژگی‌های آن، نظیر برخوردار بودن از رویکرد تمدنی، حرکت در مسیر وحدت‌آفرینی در عین کثرت، توحیدگرایی، عدالت‌محوری، پیشرفت‌گرایی، نفی سلطه و... به‌لحاظ محتوایی ازسوی‌دیگر، و نیز طرح مفهوم «عصبیت رسانه‌ای»[1] برمبنای خصلت‌هایی همچون هم‌گرایی، یاریگری، و نیز تعلق خاطر رسانه‌ای فراگیر و... برپایه اصول و مبانی اعتقادی، به‌جای منافع رسانه‌ای، گروهی، ملی، منطقه‌ای، نَسَبی، طایفه‌ای و قومیتی ازسوی سوم، مهم‌ترین یافته‌های این مقاله است. مقاله برای گردآوری داده‌های پژوهش از روش اسنادی، و نیز برای تحلیل داده از رویکرد توصیفی ـ تحلیلی بهره گرفته است.
1- به‌کارگیری دو مفهوم «رسانه‌های تمدنی» و «عصبیت رسانه‌ای» برای نخستین‌بار و از نوآوری‌های مقاله است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Media Asabiyyah in the New Islamic Civilization and the Alternative Future of Media; Transition from the Government-Oriented Media to Civilization-Oriented Media

نویسنده [English]

  • mohammeh babaei
Assistant Professor of Kharazmi University
چکیده [English]

Studies on history of media show that, regardless of their type or being modern or traditional, media can be a driving force in any social movement and reform. This paper investigated the structural and content requirements of media, both in making the grounds for and from the perspective of the new Islamic civilization. The main question was the structure and content required for media if they are to act as drivers of and contributors to realization of the new Islamic civilization. As the type and behavior of media in local, national, and civilization levels are different, it is expected that, in the new Islamic civilization, the media act in accordance to the level and scale of this civilization. The concept of civilization-oriented media on the one hand, and its characteristics (e.g. a civilization-oriented approach, aiming towards solidarity in spite of plurality, monotheism[1], justice-orientation, progressivism, rejection of dominance, etc.) in terms of content on the other, and the concept of media asabiyyah, based on characteristics such as convergence and cooperation, as well as comprehensive media connectivity based on ideological principles rather than media, group, national, regional, tribal, ethnical, or racial interests are the primary findings of this study. The data were collected using documentary method and analyzed via a descriptive-analytical process.
[1]- Tawhid

کلیدواژه‌ها [English]

  • Media Asabiyyah
  • The Future of Civilizations
  • the Future of Islamic Civilization
  • Civilization-Oriented Media
  • New Islamic Civilization