تبیین وضعیت زیست‌پذیری کلان شهر تهران در دوران پساکرونا با رویکرد آینده‌پژوهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف: در این پژوهش، ضمن تبیین وضعیت آینده‌پژوهی، زیست‌پذیری کلان­شهر تهران، جهت تعیین وضعیت‌های محتمل آینده، عوامل کلیدی و ارتباطات بین آن­ها تجزیه و تحلیل و رتبه‌بندی شدند.
روش: پژوهش حاضر به­لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناختی، توصیفی – تحلیلی است. در بخش نخست، با مرور مبانی و استخراج مهم­ترین عوامل کلیدی، حکمروایی سیل با استفاده از تکنیک دلفی و نظرخواهی از 30 کارشناس، شاخص‌های اجماع و قطعیت،‌ اولویت و اهمیت به ارزیابی عوامل پرداخته شد. با تعیین عوامل کلیدی و پارامترهای وردی در مجموع 51 پیشران کلیدی، جهت ورد به نرم‌افزار Micmac آماده شدند در بخش نهایی و ارائه سناریوها از تحلیل متقاطع به کمک نرم­افزارScenario Wizard  استفاده شد.
 یافته‌ها: از 2550 ارزش محاسبه شده در ماتریس اولیه اثرات متقاطع، 826 مورد دارای تأثیرگذاری زیاد، 1058 مورد دارای تأثیرگذاری متوسط، 666 مورد دارای تأثیرگذاری کم و 51 مورد بی‌تاتیر ارزیابی شده‌اند. ارزیابی وضعیت اثرگذاری و اثرپذیری عوامل کلیدی نشان می‌دهد که از بین 6 عامل اصلی، محیط‌ شهری (S) و خدمات و زیرساخت‌های شهری مسکن (S)، اثرگذارترین ابعاد بر روند تحولات زیستی کلان­شهر تهران بوده‌اند.
نتیجه‌گیری: از 14 پیشران کلیدی و مهم متغیرهای آلودگی هوا (U1)، وجود حیوانات موذی (U3)، سر زندگی فضاهای عمومی (U6)، تبادل نظر مدیران شهر در تصمیم‏گیری‏های مربوط به مسائل و بحران‌ها (M4)، آگاهی لازم شهروندان برای مشارکت در تصمیم‏سازی‏ها و تصمیم‏گیری‏ها در زمان بروز بحران (M5)، به­عنوان متغیرهای دو وجهی و تاثیرگذار، دارای بیشترین اهمیت بوده‌اند. همچنین از مجموع 259 وضعیت حاکم بر صفحه سناریو، تعداد 155 حالت و 52.45 درصد وضعیت بحرانی، تعداد 85 حالت و 28.95 درصد در حالت مطلوب و تعداد 55 حالت و 18.60 درصد وضعیت ایستا را نشان می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Livability of Tehran Metropolis in the Post-Corona Era Using Futuristic Approach

نویسندگان [English]

  • Keramatollah Ziari 1
  • Fatemeh Dastyar 2
1 Professor of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Iran
2 PhD Student in Geography and Urban Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Iran,
چکیده [English]

Purpose: In this study, while explaining the future status of the livability in the metropolis of Tehran, in order to determine the possible future situations, key factors and the relationships between them were analyzed and ranked.
Method: The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of methodology. In the first part, by reviewing the basics and extracting the most important key factors of flood governance, using the Delphi technique and consulting 30 experts, the indicators of consensus and certainty, ‌ priority and importance were evaluated. By determining the key factors and word parameters, a total of 51 key drivers for Word were prepared in Micmac software. In the final part and presentation of scenarios, cross-analysis was used using Scenario Wizard software.
Findings: Out of 2550 values ​​calculated in the initial matrix of cross-effects, 826 were highly effective, 1058 were moderately effective, 666 were low-impact and 51 were highly effective. Assessing the impact and effectiveness of key factors shows that among the six main factors, urban environment (S) and urban housing services and infrastructure (S) are the most influential dimensions on the process of biological changes in the metropolis of Tehran.
Conclusion; From the 14 key drivers of air pollution variables (U1), the presence of vermin (U3), the living space of public spaces (U6), the exchange of views of city managers in decisions related to issues and crises (M4), the necessary awareness of citizens to participate in decision-making and decisions in times of crisis (M5), as the two-dimensional and influential variables have been most important. Also, out of 259 states on the scenario page, 155 states and 52.45% show the critical state, 85 states and 28.95% the desired state, and 55 states and 18.60% the static state.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Livability
  • Social Sustainability
  • Corona Pandemic
  • Scenario Planning
  • Tehran Metropolis
اسکندریان، غلامرضا. (1399). ارزیابی پیامدهای ویروس کرونا بر سبک زندگی (با تاکید بر الگوی مصرف فرهنگی، ارزیابی تاثیرات اجتماعی، 1 (2): 85 ـ 65.
اشنویی نوش آبادی، امیر و محمد ابراهیمی، مهشید. (1400). تعیین پیشران­های کلیدی مؤثر بر زیست­پذیری شهری با رویکرد آینده­پژوهی (مطالعه موردی: شهر کاشان). نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25 (76): 27-41.
اصغری نکاح، محسن.: جانسوز، فاطمه کمالی، فریبا طاهری نیا، سمانه. (۱۳۹۴). وضعیت تاب­آوری و آسیب­های هیجانی در مادران دارای کودک مبتلا به سرطان، مجله روانشناسی بالینی، ۷ (۱):۲۶-۱۵.
اکبرنژاد تشلی، خدیجه.؛ طل، آذر؛ مجلسی، فرشته؛ یاسری، مهدی علیزاده، هادی. (۱۳۹۵). بررسی عوامل پیشگویی کننده سبک زندگی سلامت­محور در بهورزان شهرستان آمل، فصلنامه بیمارستان، ۱۵ (۴): ۱۰۸-۹۷.
ایمانی جاجرمی، حسین. (1399). پیامدهای اجتماعی شیوع ویروس کرونا در جامعه ایران، ارزیابی تأثیرات اجتماعی، 1 (2): 87 - 103.
باطنی، ف، سعید ف، عای خانی ر، موسری ب، مهین ر. (1399). دستورالعمل پیشنهادی حمایت های روانی اجتماعی از بیماران مبتلا به کرید ۱۹ - کمک به انگ­زدایی از مبتلایان –  مقابله با استیگما. گروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.
باغبان خیابانی، ساجده و اجزا شکوهی، محمد. (1400). شناخت عوامل مؤثر بر توسعه پایدارشهری در شهر مشهد با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: مناطق شهری 1 و 2). برنامه ریزی توسعه کالبدی، 8 (3): 25-40.
برزگر، صادق؛ حیدری، تقی و انبارلو، علیرضا. (1398). تحلیل سکونت­گاه‌های غیررسمی با رویکرد زیست‌پذیری (مورد مطالعه: محلات غیررسمی شهر زنجان). فصلنامه علمی - پژوهشی برنامه‌ریزی منطقه ای، 9 (33): 137-152.
بورقانی‏فراهانی، حمید؛ غیاث‏آبادی فراهانی، مریم (1398). تاثیر عوامل سبک زندگی سالم بر کیفیت زندگی و پیشگیری از بیماری سرطان در شهر اراک با استفاده از مدل  SEM، اولین کنفرانس ملی بهداشت و محیط زیست، مهر 1398، 261-249.
حائری، وحید. (1399). اقدامات محلی در بحران های جهانی حق بر شهر و نقش مراکز حمایت اجتماعی و مدیریت بحران محلات در مقابله با شیوع بیماری کرونا (شهر تهران). ارزیابی تأثیرات اجتماعی، 1 (2): 281 ـ 255.
سرگلزایی، صدیقه؛ هادیانی، زهره؛ قاسمی، سجاد، کاشفی دوست، دیمن و پودینه، سجاد. (1400). بررسی نقش مشارکت اجتماعی در زیست­پذیری شهرها (نمونه موردی: شهر زاهدان). فصلنامه آینده­پژوهی شهری، 1 (1): 54-71.
قاسمی، ایرج. (1399). پیامدهای کرونا بر شهر و شهرسازی آینده. ارزیابی تاثیرات اجتماعی، 1 (2): 253 ـ 227.
کولیوند، پیرحسین و کاظمی، هادی (1400). تأثیر کووید ـ۱۹ بر سلامت روان، مباحث اقتصادی اجتماعی و روابط اجتماعی در تهران: یک مطالعه پایلوت. مجله علوم اعصاب شفای خاتم، ۹ (۲): ۱۱۰-۱۰۰.
معروفی، ایوب؛ سجادی، ژیلا و رضویان، محمدتقی. (1398). ارزیابی سناریونگاری مشارکتی در آینده‌پژوهی محیط‌زیست منطقة 1 شهر تهران. جغرافیا و پایداری محیط، 9 (2): 97-114.
میرزایی، حجت اله؛ مظاهریان، حامد؛ جعفری شهرستانی، علی و خضر، سعید (1399). آثار شیوع کرونا بر بودجه شهرداری تهران، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری. 9 (4): 242 - 235.