سیاست‌گذاری آینده‌پژوهانه در حوزه پژوهش و فناوری وزارت عتف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار ، گروه مطالعات آینده علم و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور،وزارت علوم و تحقیقات و فناوری، تهران ، ایران

چکیده

هدف: ما در جهان مدرن امروز شاهد افزایش تنوع، تعدد، سرعت، گستردگی و شدت تغییرات از یک سو و پیچیدگی روابط پدیده‌های جهان از سوی دیگر هستیم. از عصر آشوبناک حاضر تحت عنوان عصر مبتنی بر دانش و دانایی یاد می‌شود. ما امروزه با بسط و گسترش علوم میان‌رشته‌ای در نهادهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فناوانه مواجهیم. بنابراین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تلاش می‌کند هم‌سو با تحولات اجتماعی و در راستای تحقق ایده خلق آینده‌های مطلوب و سیاست‌‌گذاری و برنامه‌ریزی بلندمدت؛ آینده‌پژوهی را به‌عنوان یک اولویت و پیش‌نیاز در حوزه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در نظام دانشگاهی برگزیند. هم‌سو با تحقق این راهبرد، مقاله پیش‌روی با هدف ضرورت کاربست آینده‌پژوهی در فرایند سیاست‌گذاری و در راستای تحقق آینده مطلوب در حوزه پژوهش و فناوری وزارت عتف نگاشته شده است. نتایج حاصل از این مقاله قادر خواهد بود در قالب توصیه‌نگاری و بسته سیاستی طیف وسیعی از اقدامات فعلی در حوزه تحقیق را مورد ارزیابی، رهنمون و یا اصلاح قرار دهد.
روش: برای شناسایی عوامل کلیدی، نیروهای یپیشران و تهدیدهای ناشی از تغییرات همچنین ارائه راهبردها و اقدامات سیاستی مناسب؛ تلاش شد با رویکرد کیفی - اکتشافی از روش‌های مطالعه کتابخانه‌ای، بررسی اسناد، مصاحبه‌های عمیق و نیمه ساختاریافته؛ پرسشنامه؛ جلسات کارشناسی؛ کد‌گذاری داده‌ها و نظریه‌پردازی داده بنیاد استفاده شود.
یافته‌ها: بررسی و تحلیل اسناد بالادستی مبتنی بر ضرورت کاربست آینده‌پژوهی در حوزه تحقیق؛ شناسایی فرایندها، موانع و چالش‌های کاربست آینده‌پژوهی در حوزه تحقیق؛ انباشت گسترده و غلیظ داده‌ها پیرامون حوزه تحقیق، تحلیل داده‌ها و احصای مفاهیم علمی از درون آن‌ها به‌.......

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Future-oriented policymaking in the field of research and technology of the Ministry of Science, Research and Technology

نویسنده [English]

  • Amir Hushangh Heidari
Assistant Professor of Futures Studies Group, National Research Institute for Science Policy (NRISP), Ministry Of Science, Research & Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Purpose: In the modern world, on the one hand, we are witnessing an increase in diversity, multiplicity, speed, extent, and intensity of changes, and on the other hand, an increase in the complexity of the relationships of world phenomena. The current chaotic era is called the era based on knowledge. Today, we are facing the expansion of interdisciplinary sciences in social, economic, political and technological institutions. Therefore, the Ministry of Science, Research and Technology (MSRT) tries to align with social developments and in line with the realization of the idea of creating desirable futures and long-term policy-making and planning; Choosing futures studies as a priority and prerequisite in the field of policy making and planning in the university system. In line with the realization of this strategy, a forward-looking article has been written with the aim of the necessity of applying future studies in the policy-making process and in line with the realization of the desired future in the field of research and technology of the MSRT. The results of this article will be able to evaluate or modify a wide range of current actions in the field of research in the form of recommendations and policy packages.
Method: To identify the key factors, forces, and threats caused by changes and opportunities, as well as to provide appropriate policy strategies and measures with a qualitative-exploratory approach of library study methods, document review, in-depth and semi-structured interviews; questionnaire; expert meetings; Data coding and Grounded Theory were used.
Findings: review and analysis...

کلیدواژه‌ها [English]

  • Futures studies
  • science and technology policymaking
  • research and technology field
  • Ministry of STI
آراسته، حمیدرضا (1388). میان­رشته­ای­ها در آموزش عالی، فصلنامه مطالعات میان­رشته­ای در علوم انسانی، شماره ٢ ،ص: ٤٠-٢٥.
افتخاری، علی (1388). علوم بین‌رشته­ای در آموزش عالی، فصلنامه مطالعات میان­رشته­ای، سال اول، شماره 2: 83-65.
پایا، علی و ابراهیم­آبادی، حسین (1401). دانشگاه و انتظارات از آن طی چند دهه آینده: تحول در مسئولیت‌ها و کارکردها. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی, 14(3), 9-48.
حاجی یوسفی، امیرمحمد ( 1388). میا­ن­رشتگی در علوم سیاسی در دانشگاه­های کانادا، فصلنامه مطالعات میان­رشته­ای، سال اول، شماره 2 :64-41.
خزایی، سعید و دیگران ( 1394 ). مبانی آینده‌پژوهی و روش‌های آن، چاپ اول، تهران، مرکز تحقیقات سیاست‌های علمی کشور.
خورسندی  طاسکوه، علی ( 1388). میان­رشتگی و مسائل آن در آموزش عالی، فصلنامه مطالعات میان­رشته­ای در علوم انسانی، سابل اول، شماره 2:101-85.
شهولی کوه­شوری، جواد؛ عسکری، احمدرضا؛ نظری، رضا و نقش، امیررضا (1400). آینده‌پژوهی در آموزش عالی: طراحی راهروی استراتژیک ورزش دانشگاهی ایران با رویکرد میان­رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی.‎ دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 55، تیر 1401، صص 157-193.
معبودی، محمدتقی (1399). تبارشناسی مفهوم و مبانی پارادایمی آینده‌پ‍‍ژوهی. فصلنامه چشم‌انداز شهرهای آینده. ۱ (۴) :۶۵-۴۱.
منیعی، رضا و کمالی، حامد (1401). فراتحلیل کیفی مطالعات آینده‌پژوهی آموزش ‌عالی در ایران: مورد مطالعه، میز آینده‌پژوهی آموزش‌ عالی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14(3), 227-250.
مهدی، رضا  (1393). آینده­شناسی آموزش عالی: راهبردها و پیامدهای سازگاری دانشگاه با محیط و جامعه، فرایند مدیریت توسعه، دوره 28، بهار 94، شماره 1، پیاپی 91: 31-54.
مهدی، رضا (1392). آینده‌پژوهی در آموزش عالی: شرایط و ویژگی‌های دانشگاه‌های سرآمد در آینده. رهیافت، 23 دوره 23، شماره 55، مهر 1392.
نوروزی فیاضی، داوود (2021). امنیت غرب آسیا و سناریوهای محتمل در افق 140. فصلنامه راهبرد دفاعی، (14)3، 63-96 .