آینده‌پژوهی تأثیر مهاجرت از فلات مرکزی به استان گیلان بر اجرای طرح‌های جامع و توسعه شهری و روستایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

4 پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

هدف: در حال حاضر با مهاجرت مردم از فلات مرکزی ایران به سمت استان‌های شمالی به دلیل پدیده خشکسالی مواجه هستیم. مهاجرت در توسعه کالبدی – فضایی شهر نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. مشکلات کنونی ناشی از عدم شناخت آینده‌ای بوده است که اینک "زمان حال" نامیده می‌شود. به همین دلیل پژوهش حاضر با هدف آینده‌پژوهی تأثیر مهاجرت از فلات مرکزی به استان گیلان بر اجرای طرح‌های جامع و توسعه شهری و روستایی تدوین شده است.
روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش از روش تحلیل اثرات متقابل که یکی از روش‌های آینده‌پژوهی می‌باشد بهره گرفته شده است. به همین منظور در ابتدا پرسش‌نامه‌ای جهت به‌دست‌آوردن رویدادهای مربوط به موضوع مورد مطالعه طراحی شد و در اختیار گروه کارشناسان و متخصصان قرار گرفت.
یافته‌ها: با پالایش و تلخیص پرسش‌نامه‌های مرحله اول، 14 رویدادشناسایی شد. سپس پرسش‌نامه دیگری طراحی شد و مراحل قبل تکرار شد تا این بار اثرات متقابل هر رویداد را بر رویدادهای موجود بسنجند. در آخر با تجزیه تحلیل و دسته‌بندی رویدادها نواحی دسته‌بندی شده‌ای در نقشه دکارتی تأثیر و وابستگی تأثیرات متقابل رویدادها تعریف گشت.
نتیجه‌گیری: نقشه دکارتی تأثیر و وابستگی تأثیرات متقابل 14 رویداد مورد مطالعه نشان داد که 4 رویداد در دسته رویدادهای غالب و تعیین‌کننده قرار می‌گیرند، 6 رویداد در دسته رویدادهای کلیدی و رله، 2 رویداد در دسته رویدادهای هم‌جوار (متغیرهای مستقل) ،2 رویداد در دسته رویدادهای تنظیم‌کننده و متوسط و 2 رویداد دیگر نیز در دسته رویدادهای حاصل و تحت سلطه گروه‌بندی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Future Study of the Effect of Migration from the Central Plateau to Guilan Province on the Implementation of Comprehensive Plans and Urban and Rural Development

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Yoosefi Matak 1
  • Habib Hoda 2
  • Malihe Babakhani 3
  • Narges Taleb valialah 4
1 Ph.D. Student of Urban Planning, Faculty of Architecture & Urban Planning, Imam Khomeini International University (IKIU), Qazvin, Iran
2 Master of Urban & Regional Planning, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology (IUST), Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University (IKIU), Qazvin, Iran.
4 Ph.D. Candidate of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Objective: Currently, we are facing the migration of people from the central plateau of Iran to the northern provinces due to the drought phenomenon. The current problems are caused by the lack of knowledge of the future. To put it more clearly, current crises and problems are the most justified reason to think about the future. For this reason, the current research aims to study the future of the impact of migration to Gilan province.
Research methodology: In this research, the method of mutual effects analysis has been used. For this purpose, at first, a questionnaire was designed to obtain the events related to the subject under study.
Findings: By refining and summarizing the questionnaires of the first stage, 14 events were identified. Then another questionnaire was designed and the previous steps were repeated to measure the mutual effects. Finally, by analyzing and categorizing the events, the classified areas in the Cartesian map were defined, as the influence and dependence of the mutual effects of the events.
Conclusion: The Cartesian map of the impact and dependence of the mutual effects of 14 events studied in this research showed that 4 events are in the category of dominant and decisive events. 6 events are grouped in the category of key events and relays. 2 events are grouped in the category of neighboring events (independent variables), 2 events in the category of regulating and intermediate events, and 2 other events in the category of resulting and dominated events.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Immigration
  • Future Study
  • Mutual Effects Analysis
  • Comprehensive Plans and Urban and Rural Development
  • Guilan Province
آمار، تیمور. (1400). تحلیل مهاجرت و تحرک مکانی به نواحی روستایی استان گیلان. مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 2(2)، 79-103.
پوراحمد، احمد؛ حاتمی‌نژاد، حسین و حسینی، سید ‌هادی. (1385). آسیب‌شناسی طرح‌های توسعه شهری در کشور. پژوهش‌های جغرافیایی، (58)، 167-180.
حاجیانی، ابراهیم و همتی، علی رضا. (1394). مروری بر الگوهای روش تحلیل تأثیر متقابل و معرفی الگویی با منطق هم­بستگی. آینده‌پژوهی مدیریت، 26 (شماره 1 (پیاپی 102))، 69-85.
حاجیانی، ابراهیم. (1391). مبانی، اصول و روش‌های آینده‌پژوهی. ناشر: دانشگاه امام صادق (ع).
حسینی، قربان؛ صادقی، رسول؛ قاسمی اردهایی، علی و رستم­علی زاده، ولی اله. (1397). تحولات روند و الگوهای مهاجرت داخلی در استان‌های ایران. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 8(31)، 1-18.
خواجه‌زاده, فائزه, عباسی‌شوازی, محمدجلال, صادقی, رسول. (1402). تأثیر عوامل محیط زیستی بر مهاجرت‌های داخلی در ایران با تأکید بر خشکسالی. محیط شناسی, 49(2), 141-160.
دیودل، لیلا. (1394). تحلیلی بر عوامل اثرگذار در شکل‌گیری مهاجرت معکوس و نحوة مواجهه مدیریت شهری با آن (مطالعه موردی کلان‌شهر تبریز). پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی – گرایش آمایش شهری، دانشگاه تبریز.
سالاری­پور، علی‌اکبر؛ علیزاده جورکویه، فرنگیس و طالب ولی اله، نرگس. (1401). تحلیل عوامل عدم تحقق‌پذیری طرح‌های جامع در شهرهای کوچک (مطالعۀ موردی: شهرهای سنگر، خشکبیجار و شفت). باغ نظر، 19(110)، 5-20.
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. (1388). مقررات شهرسازی و معماری و طرح‌های توسعه و عمران مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. تهران.
شهبازین، سعیده؛ صادقی، رسول و رضایی، مریم. (1400). تحقیقات مهاجرت داخلی در ایران: مرور حیطه­ای. نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، 16(31)، 343-373.
صفاری­راد، علی و نارگانی، شهاب. (1399). آینده‌پژوهی پیامدهای آمایشی و امنیتی ناشی از تحولات جمعیت و مهاجرت در شهرهای استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی. پژوهشنامه خراسان بزرگ، 11(38)، 72-49.
گلن، جروم کلیتون و گوردون، تئودور. (1395). مرجع روش‌شناسی آینده‌پژوهی (جلد اول) ترجمه: ابوذر سیفی کلستان (زیر نظر مرتضی ایزدی). تهران: دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) با همکاری انتشارات فرهیختگان دانشگاه.
مرادی مسیحی، واراز. (1384). برنامه‌ریزی استراتژیک و کاربرد آن در شهرسازی ایران، چاپ اول، شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری وابسته به شهرداری تهران‏.
موسوی کاظمی، سید مهدی؛ حسینی، سید علی و باقری هره دشت، محمد. (1391). تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش جمعیت شهر رشت و پیامدهای آن در نظام اکولوژی شهر. فصلنامه جمعیت، 1۹ (۸۰)، ۸۳-۱۰۰.
نصیری هندخاله، اسماعیل؛ حسینی­فر، سید محسن و احمدی، علی. (1395). تأثیر مهاجرت بر توسعه شهری با استفاده از مدل SWOT، مورد مطالعه: شهر بابل. فصلنامه علمی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 7(14)، 55-66.
نقیب‌السادات، سید رضا؛ کیا، علی‌اصغر؛ افخمی، حسین و وصالی، لیلا. (1400). آینده‌پژوهی سواد رسانه‌‌ای در ایران با روش برنامه‌ریزی سناریویی. آینده‌پژوهی ایران، 6(2)، 29-52.